تحلیلی نظامی بر نبرد عفرین

هاوار کرماشان

با تجاوز شدید دولت ترکیه و تروریست‌های تحت فرمانش به کانتون عفرین تحلیل‌گران نظامی و سیاسی در حال گمانه‌زنی برای نتایج این نبرد هستند. برای پیش‌بینی نتایج این نبرد باید تحلیلی از نیروهای دو طرف داشت.

نیروهای مسلح ترکیه به ترکی استانبولی: Türk Silahlı Kuvvetleri به‌اختصار TSK، سازمانی است نظامی زیر نظر وزارت دفاع دولت ترکیه. طبق قانون اساسی فرماندهی کل قوا، رئیس‌جمهور می‌باشد. طبق آمار در می ۲۰۱۲ تعداد پرسنل ارتش ترکیه ۷۱۷٬۶۸۶ نفر برآورد شده است.

نیروهای مسلح ترکیه متشکل از نیروی زمینی، نیروی هوایی و نیروی دریایی تشکیل شده است. گارد ساحلی و ژاندارمری نیز واحدهای مستقل تحت نظر این سازمان می‌باشند. ارتش ترکیه در رتبه‌بندی جهانی ششمین ارتش بزرگ دنیا و در پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پس از آمریکا، بزرگ‌ترین ارتش در بین هشت کشور عضو را دارا می‌باشد.

در مقابل نیروهای مردمی کانتون عفرین دارای سلاح‌های انفرادی و نیمه‌سنگین هستند و دارای پشتوانه‌ی تجربه 8 سال جنگ با داعش و 40 سال جنگ با دولت ترکیه. گفتنی است که عفرین دارای جغرافیایی کوهستانی است به‌طوری‌که اطراف عفرین را کوه‌های کرمانج احاطه کرده‌اند و به آن موقعیتی استراتژیک بخشیده است که به‌عنوان پدافندی غیرعامل عمل می‌کند. در نبرد عفرین عدم توجه به پدافند غیرعامل عفرین امکان پیش‌بینی نتایج جنگ را به خطا می‌برد. اگر بخواهیم پدافند غیرعامل را تعریف کنیم عبارت است مجموعه اقداماتی که موجب کاهش ضرر و زیان در مقابل عملیات‌های خصمانه هواپیماهای دشمن و تهدیدات خارجی با هزینه کمتر و به‌کارگیری ترفند و شیوه‌های غیرمسلحانه نظیر استتار، اختفاt ایجاد سرپناه برای تاسیسات مهم و استراتژیک انجام می‌شود. در این نوع پدافند از هیچ‌گونه سلاحی استفاده نمی‌شود.

ازآنجاکه نیروهای شمال سوریه‌ی دموکراتیک دارای پشتوانه‌ی جنگ جبهه‌ای با داعش و جنگ گریلایی می‌ّباشند از این امتیاز برخوردار هستند که با توجه به موقعیت‌های ایجادشده، انعطاف نظامی بیشتری داشته باشند و از نبرد نامتقارن نیز بهره گیرند. گفتنی است جنگ نامتقارن در اصطلاح به نبردهایی گفته می‌شود که طرف‌های درگیر در آن از توانایی نظامی یکسانی برخوردار نیستند و برخلاف جنگ‌های کلاسیک فرمول مشخصی برای موقعیت‌های خاص نظامی ندارند بلکه از عملیات گوناگون، معمولاً برای استفاده از عامل غافلگیری برای ضربه زدن به دشمن استفاده می‌شود.

اگر نیم‌نگاهی به تاریخ بیندازیم خواهیم دید که این شیوه‌ی نبرد نامتقارن چقدر تاثیرگذار است. برای مثال وقتی کشور کوچک و ضعیفی مانند ویتنام با یکی از بزرگ‌ترین و حجیم‌ترین قدرت‌های نظامی جهان یعنی ایالات متحده که حداقل به لحاظ تجهیزات نظامی‌گری در آن دوران و حتی دوران کنونی بی‌همتاست مواجه می‌شود با جنگ نامتقارن ویتنام را برای آمریکایی‌ها به باتلاقی تبدیل می‌کنند. یا در جنگ 33 روزه در سال 2006 که بین نیروهای حزب‌الله لبنان و ارتش اسرائیل صورت گرفت نیروهای حزب‌الله با به‌کارگیری شیوه‌ی نبرد غیرمتقارن برای ارتش اسرائیل جهنمی به پا کردند آن‌هم برای اسرائیلی که در جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷ کشورهای عربی مصر، سوریه و اردن را به‌طور مطلق شکست داد.

بدیهی است که جنگی که ترکیه با تمام نیروی خود شروع کرده است، به جنگی تمام عیار تبدیل خواهد شد؛ که همین تمام‌عیار بودن ازیک‌طرف می‌تواند مسبب نامتشابه شدن جنگ و نیز همین نامتشابه بودن می‌تواند این درگیری را نامتقارن سازد. به همین سان آشنایی بهتر نیروهای سوریه‌ی دموکراتیک به جغرافیا و اقلیم خود و استفاده از سلاح‌های سبک با توانایی‌های تکنیکی و تاکتیکی بالا؛ نیروهای ترکیه و تروریست‌های وابسته به آن‌ها را وادار به انتخاب روش‌های نامتعارف و ناشناخته می‌کند که همین امر سبب می‌شود که ترکیه به‌مانند اسرائیل و آمریکا در باتلاق خلط بزنند.

علاوه بر بعد جنگ نامتقارن که توسط نیروهای سوریه‌ دموکراتیک پیرو می‌شود و نتیجه‌ی آن انهدام تانک‌ها، کشته‌شدن و دستگیری شماری از نیروهای ترکیه و تروریست‌ها هم‌پیمانش بود نیروهای سوریه‌ی دموکراتیک با به‌کارگیری توان سیاسی درصحنه‌ی جهانی فشارهای زیادی بر ترکیه وارد می‌کند. عده‌ای خروج روسیه از عفرین را استارتی برای سقوط عفرین می‌دانند. این نظر بدون شناخت خط مشی سیاسی مناطق شمال سوریه دموکراتیک ره به خطا می‌برد زیرا عفرین از سیاست خط سوم پیروی می‌شود یعنی نه به پشتیبانی نیروهای استیلاگر منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و نه به نیروهای بشار اسد متکی هستند بلکه به نیروی مردمی خود متکی هستند. همان‌طور که مشاهده می‌شود در ساعت اولیه شروع تجاوز ترکیه علاوه بر جوانان میانسالان و کهنسالان نیز وارد صفوف مقاومت و دفاع از عفرین شدند.

امری که در نبرد عفرین باید از آن غافل نشویم جبهه‌ی نبرد ایدئولوژیک است یا بهتر بگوییم خط فکر رهبر آپو «عبدالله اوجالان» می‌باشد که سیستم شمال سوریه دموکراتیک بر اساس آن پی‌ریزی شده است. عفرین که از سال 2012 توسط نیروهای کورد آزاد شد شاهد برساخت جهان بینی نو در منطقه بود که از سه پایه‌ی اساسی ملت دموکراتیک، آزادی زن و جامعه‌ای اکولوژیک تشکیل گردیده است. داشتن نظام فکری منسجم و مشخص که ایدئولوژی نام دارد سبب می‌شود که تاثیرات مخرب جنگ روانی ترکیه برطرف گردد. زیرا تاثیرات جنگ روانی از جنگ فیزیکی بیشتر است. اگر نگاهی به جنگ صدام حسین و آمریکا بیندازیم خواهیم دید آمریکا با به کارگیری جنگ روانی عراق را فتح کرد نه با جنگ فیزیکی. دولت ترکیه و شخص غوغاسالار ترکیه یعنی اردوغان از همان ابتدا با جنگ روانی گسترده‌ای که به پا کرده‌اند می‌خواهند مسیری را طی کنند که در کوبانی شکست خورد. خط فکری منسجم سبب می‌شود نیروی مقاومتی عظیم در برابر دشمنان ایجاد شود. در خط فکر رهبر آپو «مقاومت زندگی است» این جمله‌ِی کوتاه توانایی طولانی کردن جنگ در عفرین و شکست متجاوزین را میسر می‌سازد همان‌گونه که همین اصل در کوبانی به نقطه عطفی برای نابودی داعش تبدیل شد.

سخن پایانی

اگر بخواهیم با دیدگاهی اثبات‌ گرایانه به نبرد عفرین نگاه کنیم و تعداد نیروهای نظامی و جنگ‌افزارهای پیشرفته را دلیلی قطعی بر پیروزی ترکیه در نبرد عفرین بدانیم بی‌شک دچار اشتباهی بزرگ و استراتژیک می‌َشویم زیرا در جنگ وضعیت روانی و کیفیت نیروی انسانی بسیار حائز اهمیت می‌باشد. تاریخ جنگ‌های باستان از نبردهای مادها، اسکندر تا ویتنام و کوبانی نشان می‌ُدهد با دیدی اثبات‌گرایانه به مقوله‌ی نبرد نگاه کردن اشتباهی فاحش است.

عفرین امروز تنها عفرین نیست عفرین یک جهان‌بینی است جهان‌بینی آزادی و برابری که با مقاومت در برابر فاشیست معنا می‌یابد. جنگ عفرین را باید نبرد ایدئولوژیک نامید نه نبرد تانک، توپ و اف 16 اشتباهی که اردوغان را به زباله‌دان تاریخ رهنمود خواهد ساخت.

@page { margin: 2cm }
p { margin-bottom: 0.25cm; direction: rtl; color: #00000a; line-height: 120%; text-align: right; orphans: 2; widows: 2 }
p.western { font-family: “Calibri”, serif; font-size: 11pt; so-language: en-US }
p.cjk { font-family: “Calibri”; font-size: 11pt; so-language: en-US }
p.ctl { font-family: “Arial”; font-size: 11pt; so-language: fa-IR }
a:link { color: #0563c1 }